FUH HOSTA

 ul. Płochocińska 35
 03-044 Warszawa

tel./fax: 22 741 72 62
 
   
  Drewno kominkowe  
 

Aktualności

Opalanie drewnem wróciło do łask. W ostatnich latach wiele gospodarstw, zwłaszcza mających możliwość taniego zaopatrywania się w drzewny surowiec opałowy - w tym leśnych i rolnych, zdecydowało się na instalację urządzeń grzewczych opalanych polanami, szczapami. Przyczynił się do tego z pewnością wzrost cen oleju opałowego, gazu i prądu.
Sposoby wyrabiania drewna opałowego i technika kotłów grzewczych opalanych drewnem osiągnęły wysoki poziom rozwoju. Wartość opałowa drewna zależy od jego rodzaju, postaci wyróbki i wilgotności. Pomimo, że drewno opałowe rozlicza się niemal wyłącznie w jednostkach objętości - metrach sześciennych, to zasadniczo jego wartość opałową określa masa właściwa przeliczona na metry przestrzenne. Pewną różnicę w wartości opałowej wykazuje drewno iglaste i drewno liściaste. W przypadku takiej samej masy powietrzno-suchego drewna iglastego i liściastego nieco wyższą wartość opałową ma to drugie. Jeden metr sześcienny drewna bukowego odpowiada 215 litrom oleju opałowego. Pod uwagę trzeba jednak także wziąć korzyści dla środowiska naturalnego wynikające ze stosowania surowca odnawialnego, jakim jest drewno.

CO TRZEBA WIEDZIEĆ O DREWNIE KOMINKOWYM?

Podstawowym zaleceniem jest palenie wyłącznie drewnem suchym. Lakierowane lub impregnowane belki, płyty wiórowe lub sklejka w ogóle się nie nadają. Drewno może mieć najwyżej 20% wilgotności, co uzyskuje się po około dwóch latach suszenia. Świeże, a więc wilgotne drewno dymi i oddaje wilgotność, która osadza się w kominie powodując szkodliwe zawilgocenie.

Proponujemy Państwu zakup drewna liściastego czystego ekologicznego, pochodzącego z lasów mazurskich. W sprzedaży posiadamy takie gatunki jak: dąb, brzoza, olcha, buk, grab, akacja, jesion, klon i inne. Drewno przygotowujemy do sprzedaży poprzez rozdrobnienie na szczapy o dł. 30-40 cm, które suszymy metodą z wymuszonym obiegiem powietrza, skracając w ten sposób okres sezonowania z 18 do 12 miesięcy. Procesowi suszenia z wymuszonym obiegiem powietrza poddajemy szczapy drewna kominkowego w skrajnych temperaturach, zarówno zimą, jak i latem. Możemy w ten sposób osiągnąć wilgotność drewna na poziomie 20% masy brutto oraz skrócić czas produkcji do 1 roku.

JAK UKŁADAĆ DREWNO?

Stosy drewna należy układać w miejscach suchych i przewiewnych, aby mogły łatwo schnąć. Drewno z różnych lat powinno leżeć osobno, by było wiadomo, jak długo jeszcze ma schnąć. Na magazyn doskonale nadaje się przewiewna szopa. Stos polan można ułożyć także w narożniku ogrodu albo pod samodzielnie wykonaną wiatą lub drewutnią. Można również usypać z nich stertę luzem i przykryć prowizorycznym dachem. W przypadku tradycyjnych stosów, za przykrycie służy zewnętrzna warstwa opału. Gotowe do użytku drewno najlepiej składować w pobliżu domu, aby nie było do niego daleko podczas deszczowych dni.

Osobom, które nie mają przygotowanego miejsca do przechowywania drewna, proponujemy zakup ażurowej drewutni wykonanej z drewna liściastego, którą możemy dostarczyć wraz z wybranym gatunkiem drewna własnym transportem pod wskazany adres.

drewutnia drewutnia drewutnia

DREWNO JAKO PALIWO

Mimo, że drewno jest najstarszym znanym ludzkości materiałem opałowym nie każdy zna jego zalety.
Spalanie drewna w odpowiedniej temperaturze dochodzącej do 1200 °C (proces suchej destylacji - piroliza) ogranicza w dużym stopniu ilość szkodliwych substancji zawartych w spalinach oraz redukuje ilość popiołu (ok. 0,5% masy spalanego wkładu).
Istotną zaletą jest fakt, że drewno jest materiałem odnawialnym i zawiera część energii słonecznej zmagazynowanej dzięki procesowi fotosyntezy odbywającemu się podczas wzrostu drzewa. Jako ciekawostkę można przytoczyć informację, że energia wykorzystywana do procesu fotosyntezy przez światowe zasoby leśne około dziesięciokrotnie przewyższa ilość energii generowanej przy spalaniu ropy naftowej, gazu ziemnego i węgla kamiennego. Popiół powstający po spaleniu drewna jest pełnowartościowym nawozem naturalnym. Ważnym aspektem ekologicznym jest praktycznie zerowy bilans CO2. Ilość emitowanego w spalinach dwutlenku węgla jest bardzo zbliżona do ilości tego gazu pochłoniętego w czasie wzrostu rośliny.

WARTOŚCI OPAŁOWE

Wartość opałowa drewna zależy w dużym stopniu od gatunku oraz wilgotności.
Większą wartość opałową mają gatunki drzew liściastych o dużej gęstości takie jak grab, buk, dąb, brzoza.
Poniżej przedstawiamy porównanie wartości opałowej drewna w stosunku do innych paliw oraz zależność wartości opałowej od wilgotności.

Tab. 1. Porównanie wartości opałowych podstawowych paliw

 

Paliwo Wartość opałowa [MJ/kg]
Lekki olej opałowy 42,0
Gaz ziemny GZ-50 37,0
Węgiel kamienny 31,0
Koks 28,5
Węgiel brunatny 15,0
Drewno (suche) 15,0

 

Tab. 2. Gęstości różnych gatunków drewna

 

Gatunki drewna Gęstość drewna świeżo ściętego [kg/m3] Gęstość drewna całkowicie suchego [kg/m3]
iglaste
sosna 700 480
modrzew 760 600
świerk 740 430
jodła 1000 450
liściaste
dąb 1080 710
wiąz 950 680
jesion 920 750
buk 990 730
grab 1080 830
olcha 690 530
brzoza 650 650
klon 870 660
lipa 730 530

 

 

Wyk. 1. Wartość opałowa w zależności od wilgotności drewna

 

 Jak widzimy (tabela 2 i wykres 1) wilgotność drewna ma duży wpływ na jego kaloryczność, a co za tym idzie na zużycie opału w sezonie. Łatwo to wytłumaczyć jeśli uświadomimy sobie, że przed spaleniem drewna duża część energii zostać przeznaczona na odparowanie wody w nim zawartej. Przykładowo świeżo ścięta sosna ma gęstość 700 kg/m3, natomiast w stanie całkowicie suchym jej gęstość wynosi 480 kg/m3. Różnica ok. 220 l wody musi zostać podgrzane powyżej 100°C i zamienione w parę wodną w przypadku palenia mokrym drewnem. Duża ilość pary wodnej w spalinach wpływa niekorzystnie na układ wymiennikowy kotła oraz na komin zwiększając osiadanie zanieczyszczeń. Reasumując wilgotność drewna przeznaczonego jako opał nie powinna przekraczać 25%, a optymalnie powinna mieścić się w granicach 10-18%. 


Gatunki drewna:  

    Grab

Średniej wielkości drzewo liściaste o nieregularnym, pofałdowanym w przekroju, często też wielokrotnym pniu i miotlasto wysklepionej koronie. Najłatwiej je rozpoznać po zawsze gładkiej, srebrzystopopielatej korze pokrytej charakterystycznym wzorem cieniowanych pasm oraz po eliptycznych, ostro piłkowanych liściach, których powierzchnia jest harmonijkowato pofałdowana wzdłuż nerwów. Grab pospolity jest drzewem dość powszechnie występującym w naszych lasach. Stanowi on zresztą jeden z ważniejszych rodzimych gatunków drzew tworzących lasy w Polsce. Można pod nim znaleźć stanowiącego prawdziwą gratkę dla grzybiarzy koźlarza grabowego. Z formalnego punktu widzenia graby są najbliżej spokrewnione z leszczynami, brzozami i olszami, jednak biorąc pod uwagę cechy takie jak cieniolubność, niergularność budowy pnia i konarów, kształt i rozmiar liści, a przede wszystkim deseń kory, można dojść do wniosku, że w zaskakująco dużym dużym stopniu przypominają one buki.

Od strony użytkowej grab jest znany przede wszystkim z dwóch rzeczy. Pierwszą z nich jest wyjątkowo duża tolerancja na przycinanie. Wraz z gęstym ugałęzieniem i intensywnie tworzonymi odroślami korzeniowymi powoduje ona, że drzewo to jest jedną z roślin najczęściej używanych do budowy wysokich żywopłotów. Można z niego swobodnie kształtować różnego rodzaju figury geometryczne, rzeźby, alejki ze sklepieniami itp. Duże zastosowanie znajduje także bardzo cenne i niezwykle twarde drewno graba, nazywane żelaznym drewnem. Warto wiedzieć, że jest ono nie tylko twardsze od bukowego czy dębowego, ale nawet najtwardsze ze wszystkich naturalnie występujących w Polsce gatunków drzew!


Drewno

Ze względu na swoją wyjątkowo dużą twardość, gęstość oraz wytrzymałość, drewno grabu jest czasami nazywane "żelaznym drewnem". Rzeczywiście, jest ono bardzo ciężkie (ponad 0.8 kg/dm3!) i niezwykle twarde - najtwardsze ze wszystkich rodzimych drzew w Polsce(!), a z obcych gatunków ustępujące twardością jedynie bukszpanowi. Pozostałe parametry drewna: białe z szarym lub żółtawym odcieniem, beztwardzielowe (niekiedy powstaje szara, fałszywa twardziel), cienkowłókniste, posiada słabo widoczne słoje o falistym przebiegu oraz liczne i wyraźne promienie, świeże jest nietrwałe (składowane łatwo ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby), wysuszone - średnio trwałe, poza tym jest sprężyste, trudno łupliwe, trudne w suszeniu, skłonne do pękania, przy zmianach temperatury i wilgotności "bardzo mocno pracuje" jest trudne w obróbce, trudno zapalne, posiada bardzo wysoką wartość opałową. Właściwości mechaniczne wykluczają drewno grabu z wielu zastosowań w budownictwie i przemyśle stolarskim. Znajduje ono zastosowanie głównie jako wyśmienity, wysokokaloryczny opał (w tym do produkcji wysokiej jakości węgla drzewnego), a także do produkcji pni do rąbania, desek kuchennych, trzonków narzędzi, kijów bilardowych itp.; czasami jest też stosowane jako imitacja hebanu oraz do budowy konstrukcji narażonych na duże obciążenia mechaniczne. 
O twardości grabowego drewna można się przekonać obserwując wyjątkowo szybkie tępienie się narzędzi używanych do jego cięcia i obróbki.


ROBINIA AKACJOWA

Jeśli kiedyś zdarzyłoby się nam lądować ze spadochronem na drzewie, z pewnością nie chcielibyśmy, aby tym drzewem okazała się robinia akacjowa. Bliskie spotkanie z jej licznie porastającymi gałęzie, dużymi i bardzo ostrymi cierniami stanowiłoby bowiem mało przyjemny akcent powitalny. Wyrastające u nasady liści ciernie robinii to tak naprawdę przekształcone przylistki; początkowo są one miękkie i elastyczne, szybko jednak stają się ostre i twarde, zdolne do zadawania poważnych ran. Cierniste gałęzie nie są jedyną atrakcją, jaką oferuje robinia akacjowa. Drzewo to cechuje się także ciekawym pokrojem. Dzięki luźnej i nieregularnej, parasolowato wysklepionej koronie z fantazyjnie powyginanymi konarami, przypomina ono do złudzenia afrykańskie akacje. Znajduje to zresztą odzwierciedlenie zarówno w oficjalnej nazwie gatunku "robinia akacjowa" (R. pseudoacacia), jak i w wielu nazwach potocznych, takich jak "fałszywa akacja", czy po prostu "akacja". To ostatnie określenie, aczkolwiek najczęściej stosowane, stanowi spore nadużycie. W rzeczywistości bowiem robinia akacjowa nie tylko nie jest blisko spokrewniona prawdziwymi afrykańskimi akacjami, ale nawet nie pochodzi z Afryki tylko z Ameryki Północnej.

Dobrą cechą rozpoznawczą robinii akacjowej są jej nieparzystopierzaste liście, złożone z kilkunastu małych, owalnych, całobrzegich listków. Dają one przyjemny, ażurowy cień podobny do tego, który rzuca np. brzoza czy jesion. Jeden z największych walorów dekoracyjnych robinii akacjowej ujawnia się późną wiosną - są to jej białe, motylkowate kwiaty, zebrane w zwisające grona. Nieraz tworzą się one tak licznie, że gęsto obsypane nimi drzewo wprost tonie w powodzi bieli. Kwiaty wydzielają intensywny i przyjemny zapach, są też niezwykle miododajne, a uzyskiwany z nich jasno zabarwiony i łagodny w smaku miód akacjowy należy do najbardziej cenionych. Po przekwitnięciu z kwiatów rozwijają się owoce, którymi są płaskie strąki z nasionami (podobne do występujących u grochu; stąd nazwa alternatywna "grochodrzew").

Sprowadzona prawie 500 lat temu z Ameryki Północnej robinia akacjowa miała wystarczająco dużo czasu, aby stać się w Europie (także w Polsce) jednym z najpopularniejszych drzew ozdobnych i użytkowych. Jest bardzo często sadzona w parkach i ogrodach, wzdłuż dróg itp., ale też należy do najważniejszych drzew pszczelarskich i dostarczających cennego drewna. Poza sztucznymi nasadzeniami na terenach zurbanizowanych, można ją spotkać także w zadrzewieniach śródpolnych i na skrajach lasów, gdzie występuje w formie zdziczałej.


Drewno

Biel bardzo wąski, białawy, twardziel jasnożółtobrązowa, często o zielonawym odcieniu (w miarę przelegiwania ciemnieje), słoje wyraźne. Parametry techniczne: drewno niezwykle twarde i ciężkie (ciężar właściwy ma podobny do dębiny: 0.7-0.8 kg/dm3), z przy tym elastyczne i wyjątkowo trwałe (podobnie jak dębowe), wykazuje ogromną odporność na gnicie (może bez trudu przetrwać w mokrej glebie nawet ponad 100 lat!) i na grzyby. Poza tym drewno to jest łykowate, trudno łupliwe, słabo kurczliwe, dość trudne do suszenia, skłonne do pęknięć, mało wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności ("słabo i powoli pracuje"), źle się barwi i prawie w ogóle nie nasyca, jest trudno zapalne, doskonałe nadaje się na opał (dorównuje pod tym względem drewnu dębowemu). Jest używane do budowy elementów mostów, statków i innych konstrukcji wodnych, produkuje się z niego wiosła, słupy zakopywane w ziemi, sklejki odporne na warunki pogodowe, meble ogrodowe, trzonki młotków i siekier, szczeble drabin itp. Stanowi cenny surowiec w stolarstwie, tokarstwie, przemyśle meblarskim oraz papierniczym. Idealnie sprawdza się jako drewno opałowe - jest jednym z najbardziej kalorycznych spośród wszystkich drzew występujących w Ameryce Północnej. Pali się wolno, wydzielając przy tym małe ilości płomieni i dymu (po ścięciu musi się jednak suszyć przez okres 2-3 lat). 


 BUK 

Ze względu na duże rozmiary, monumentalną sylwetkę oraz bardzo cenne drewno, buk zwyczajny cieszy się szacunkiem niewiele mniejszym niż sam blisko z nim spokrewniony dąb. Najbardziej charakterystyczną cechą buka, pozwalającą bez trudu rozpoznać to drzewo o każdej porze roku, jest jego jasna, ołowiowoszara, zawsze gładka kora. Buk zwyczajny jest jednym z najważniejszych leśnych drzew liściastych w Europie.

 Okazałe, potężnie zbudowane drzewo liściaste o grubym pniu, masywnych konarach i szerokiej, kopulasto wysklepionej koronie.Drzewa rosnące w odosobnieniu wykształcają gruby i dość krótki, często nieregularny pień, ich korona jest zwykle bardzo szeroka i kopulasta, gęsto ugałęziona od samego dołu, masywne konary są niezwykle rozłożyste, w dolnej części skierowane zwykle niemal poziomo. U drzew rosnących w zwarciu pień jest przeważnie wysoki i prosty, korona dość wąska, a konary strzeliście wzniesione

Drewno

Jasne, białożółtawe, często o różowawym lub czerwonawym odcieniu, beztwardzielowe (z wyjątkiem pewnych zabarwień zwanych fałszywą twardzielą i twardzielą mrozową), posiada średnio wyraźne słoje o nieco falistym przebiegu oraz liczne promienie drzewne. Parametry techniczne drewna: twarde i ciężkie (~0.75 kg/dm3), dosyć trwałe, odporne na ścieranie, ale podatne na złamanie, wytrzymałe na działanie wody (jednak składowane w lecie szybko ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby), mało elastyczne, posiada dużą i nierównomierną kurczliwość wskutek czego bardzo łatwo pęka, jest łupliwe i łatwe w obróbce, dobrze się barwi i poleruje, cechuje się bardzo wysoką wartością opałową, wykazuje słabe właściwości ostrzegawcze. Jest stosowane w budownictwie (schody, parkiety, deski i panele podłogowe), meblarstwie (deski, okleiny, sklejki), przemyśle okrętowym, zabawkarstwie, do produkcji beczek, podkładów kolejowych, trzonków narzędzi, sprzętów domowych (szczególnie kuchennych) itp. Produkuje się z niego także najlepszy węgiel drzewny, smołę drzewną i pak.

Dąb

Bardzo okazałe i potężnie zbudowane drzewo liściaste o grubym, stosunkowo krótkim pniu i rozłożystej koronie wspartej na ogromnych, przeważnie nieregularnie powyginanych konarach. Poza dużymi rozmiarami i atletyczną sylwetką słynie przede wszystkim z długowieczności, niezwykle cennego drewna i silnego systemu korzeniowego ("mocny jak dąb"). Cechy te powodują, że dąb szypułkowy jest powszechnie uważany za jedno z najszlachetniejszych drzew i praktycznie wszędzie na terenie swojego występowania cieszy się wyjątkowym szacunkiem i sympatią. Znajduje to potwierdzenie w fakcie, że jest on zdecydowanie najliczniej reprezentowanym gatunkiem drzewa na liście pomników przyrody; najbardziej znane w Polsce drzewa pomnikowe takie jak Bartek, Chrobry, Bolesław czy Chrześcijanin to właśnie dęby szypułkowe. Swoją "pozycję społeczną" zawdzięczają one nie tylko najstarszemu wiekowi spośród wszystkich drzew liściastych rosnących w Polsce (do około 800 lat), ale też temu, że są naszymi najgrubszymi (nawet ponad 3m średnicy!) i chyba najbardziej monumentalnie wyglądającymi drzewami. Jeśli zatem pokusić się o analogię do świata zwierząt, to dąb, zwłaszcza zaś największy i najpotężniejszy z nich - dąb szypułkowy, wydaje się być idealnym odpowiednikiem lwa (lub, jak kto woli, słonia). "Król drzew", podobnie jak większość innych dębów, wyróżnia się odwrotnie jajowatymi, wieloklapowymi liśćmi a także bardzo charakterystycznymi owocami, które mają postać znanych wszystkim żołędzi. Dąb szypułkowy jest chętnie sadzony w pobliżu siedzib ludzkich, np. w parkach i przy domach, wzdłuż dróg, przy kościołach, na cmentarzach itp. Przede wszystkim jednak jest on najważniejszym w Polsce leśnym drzewem liściastym (i trzecim w ogóle, po sośnie i świerku).


Drewno

Najbardziej cenione ze wszystkich rodzimych gatunków drzew liściastych w Polsce. Posiada wąski i jasny, białożółtawy biel oraz szeroką, intensywnie zabarwioną na kolor jasno- do ciemnobrunatnego twardziel, jest drobno słojowane. Wyróżnia się bardzo dobrymi parametrami mechanicznymi: jest twarde, ciężkie (0.7-0.8 kg/dm3) i wyjątkowo trwałe (jego twardziel jest jedną z najtrwalszych spośród wszystkich rodzimych europejskich drzew; biel natomiast jest bardzo nietrwały - często już po roku ulega rozkładowi!), poza tym drewno to jest łatwo łupliwe, trudne w suszeniu, średnio kurczliwe, wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności ("mocno pracuje"), łatwe w obróbce, poleruje się trudno, klei natomiast i barwi łatwo, jest trudno zapalne, posiada wysoką wartość opałową, zawiera garbniki. Twardziel nie przepuszcza cieczy ani gazów, dlatego dobrze nadaje się do wyrobu beczek. Drewno dębu szypułkowego stanowi bardzo cenny surowiec m.in. w przemyśle meblowym (meble, klepki podłogowe) oraz w budownictwie.

Jesion

Okazały, osiągający nawet 40(-50)m wysokości jesion wyniosły jest uważany za najwyższe rodzime drzewo liściaste w Europie. I jedno z najbardziej eleganckich pod względem pokroju. Istotnie, już sama nazwa gatunkowa "wyniosły" nawiązuje do jego wysokiej, regularnej i strzelistej, a przez to niezwykle eleganckiej sylwetki, dzięki której bywa on czasami nazywany "arystokratą wśród drzew". Gruby, ale przede wszystkim prosty i wysoki pień jesiona wyniosłego jest zwykle regularnie walcowaty, zaś wysoko wysklepiona, wsparta na grubych i długich konarach korona - luźna i wyraźnie prześwitująca. Oczywiście drzewa rosnące na wolnej przestrzeni mogą posiadać bardziej krępą i rozłożystą sylwetkę, a ich konary mogą być jeszcze potężniejsze. Poza pokrojem, charakterystyczne dla jesiona wyniosłego są stosunkowo duże, pierzasto złożone, matowozielone liście, które jesienią opadają bez przebarwienia. Owoce, podobnie jak u innych jesionów, mają postać zebranych w gęste wiązki pojedynczych, języczkowatych skrzydlaków (tzw. samar). Bardzo dobrą cechą rozpoznawczą gatunku są matowoczarne pąki. Okazuje się zresztą, że ten matowoczarny kolor dotyczy nie tylko pąków - także pokryta delikatnym rysunkiem bruzd kora starszych drzew jest niemal czarna, a na srebrzystobiałych gałęziach w górnej części korony występuje tu i ówdzie matowoczarny nalot do złudzenia przypominający sadzę.

Ze względu na dostojną sylwetkę, ażurową koronę dającą jasny i przyjemny cień, a także szybki wzrost i wyjątkowo cenne drewno, jesion wyniosły jest bardzo chętnie sadzony jako drzewo ozdobne (np. parkowe) lub użytkowe (głównie przydrożne i dostarczające drewna). Pewną jego wadę z dekoracyjnego punktu widzenia stanowi wspomniany brak przebarwienia liści jesienią.

Drewno

Biel szeroki, białawy do żółtawobiałego, twardziel u drzew rosnących w odosobnieniu (np. w parkach i ogrodach) biaława lub co najwyżej jasnobrązowa, w przypadku drzew rosnących w zwartych, leśnych drzewostanach ciemnobrązowa. Parametry techniczne: drewno twarde i ciężkie (0.7-0.8 kg/dm3), a przy tym elastyczne i giętkie, naturalnie niezbyt trwałe, trudno łupliwe, łatwe w obróbce, dobrze się poleruje, źle natomiast barwi i nasyca, jest trudno zapalne. Drewno jesiona wyniosłego jest wykorzystywane m.in. w stolarstwie i meblarstwie oraz do wyrobu parkietów, do niedawna było też podstawowym materiałem do produkcji nart. W budownictwie nie ma większego zastosowania ze względu na stosunkowo małą trwałość. 


    BRZOZA

 Pomimo średnich rozmiarów i przeciętnej sylwetki, brzoza brodawkowata należy do najłatwiej rozpoznawalnych i równocześnie najbardziej lubianych drzew. Wszystko to za sprawą jej niezwykle charakterystycznej, przy tym bardzo efektownej kory. Kredowobiała i gładka, wyróżnia się ona tak zdecydowanie na tle innych drzew, że rozpoznanie brzozy jest dziecinnie łatwe nawet dla... dzieci :). Kwestią natomiast dla dorosłych, zresztą nadal otwartą, pozostaje pytanie o przyczynę wykształcenia przez brzozę takiej właśnie kory. Jedna z hipotez opiera się na spostrzeżeniu, że brzoza brodawkowata jest drzewem preferującym chłodny klimat, porastającym obszary wysunięte na północ, w tym m.in. Syberię. Biała i gładka kora dobrze odbija światło, a zatem pozwala na zmniejszenie utraty wody wskutek parowania. W mroźnym klimacie jest to szczególnie ważne, bowiem woda w stanie płynnym stanowi tam towar deficytowy. Poza korą dekoracyjne są również bardzo długie i cienkie gałązki brzozy brodawkowatej, zwieszające się podobnie jak to ma miejsce u wierzby płaczącej (cecha typowa dla gatunku). Ażurowa korona brzozy daje przyjemny cień, a jej delikatne, trójkątno-rombowate liście drżą przy najmniejszym podmuchu wiatru.

Wymienione cechy powodują, że brzoza brodawkowata należy do najpopularniejszych i darzonych największą sympatią drzew, powszechnie sadzonych w parkach i ogrodach, przy domach, na placach i osiedlach itp. W niektórych krajach, np. w Rosji czy Finlandii, drzewo to jest nawet uważane za jeden z symboli narodowych. Z drugiej jednak strony duża ekspansywność, szybkie tempo wzrostu oraz względna krótkowieczność brzóz powodują, że niektórzy uważają je za drzewa mało szlachetne, a nawet traktują jako szybko rozrastające się w lasach chwasty. Trzeba jednak pamiętać, że właśnie dzięki temu pionierskiemu charakterowi brzozy w znaczny sposób przyczyniają się do poprawy jakości gleb na trudnych, jałowych terenach, przygotowując je na przyjęcie bardziej wymagających drzew (dlatego właśnie są one często sadzone jako przedplon).

Drewno

Tzw. "czeczota" - białe z żółtawym lub różowawym odcieniem, beztwardzielowe (niekiedy posiada fałszywą twardziel), ze słabo widocznymi słojami i wyraźnymi plamkami rdzeniowymi, niezbyt trwałe, ale posiadające cenne właściwości mechaniczne: jest mocne, średnio twarde i średnio ciężkie (~0.65 kg/dm3), trudno łupliwe, średnio kurczliwe, "silnie pracujące", nie paczy się i nie pęka, jest łatwe w suszeniu i obróbce, dobrze się poleruje, barwi i nasyca, jest trudno zapalne. Z powodu małej trwałości drewno brzozy nie nadaje się do celów budowlanych, znajduje natomiast zastosowanie w przemyśle meblowym (jako drewno sklejkowe, w boazeriach) oraz celulozowo-papierniczym, a także, ze względu na wysoką wartość kaloryczną, jako drewno opałowe (jest chętnie stosowane w kominkach). Z cienkich i elastycznych gałązek brzozy produkuje się m.in. miotły i świąteczne gadżety (np. rózgi).


       OLSZA

Średniej wielkości (rzadko duże) drzewo liściaste o widocznym do samego wierzchołka, często wielokrotnym pniu i regularnie stożkowatej koronie. Najbardziej charakterystyczną cechą olszy czarnej, podobnie zresztą jak pozostałych gatunków tego rodzaju, są niewielkie, szyszeczkowate owocostany osadzone na trzoneczkach i utrzymujące się na drzewie przez kilka lat. Od innych olsz olsza czarna różni się przede wszystkim bardzo ciemną (prawie czarną - stąd nazwa), głęboko tafelkowato spękaną korą oraz odwrotnie jajowatymi (okrągławymi) liśćmi, które na końcu zamiast zaostrzonego wierzchołka posiadają zazwyczaj delikatne wycięcie. Drewno olszy czarnej w reakcji z powietrzem szybko przyjmuje charakterystyczny dla całego rodzaju, jaskrawopomarańczowy kolor.

Olsza czarna występuje pospolicie na nizinnych terenach podmokłych, głównie wzdłuż brzegów rzek i rozmaitych zbiorników wodnych, gdzie wraz z wierzbami, topolami i jesionami tworzy lasy łęgowe. Jest także często sadzona na terenach zurbanizowanych jako drzewo zieleni miejskiej oraz dostarczające cennego drewna (cechuje się ono wyjątkową odpornością na gnicie i stanowi dobry materiał opałowy). Zaletami olszy czarnej są m.in. bardzo małe wymagania środowiskowe, szybki wzrost a także pokrój, który w młodości jest wąski i regularny, a na starość staje się bardzo malowniczy. Dzięki zakwitającym wczesną wiosną kotkowatym kwiatostanom męskim i zdrewniałym, szyszeczkowatym owocostanom, drzewo to prezentuje się atrakcyjnie przez cały rok.

Drewno

Beztwardzielowe drewno olszy czarnej (w przemyśle nazywane olchą) jest żółtawobiałe, jednak w reakcji z powietrzem szybko przybiera bardzo charakterystyczny, jaskrawopomarańczowy kolor (po pewnym czasie kolor ten nieco płowieje i ciemnieje, jednak po namoczeniu drewna ponownie staje się jaskrawy). Drewno posiada słabo widoczne i delikatnie faliste słoje, jest stosunkowo lekkie (~0.55 kg/dm3) i miękkie, w odróżnieniu od drewna olszy szarej nie wykazuje tendencji do pękania, poza tym jest łatwo łupliwe, dość kruche i łatwo zapalne, na wolnym powietrzu jest niezbyt trwałe (składowane w korze łatwo ulega zaparzeniu i rozkładowi przez grzyby), jednak w wodzie potrafi w niezmienionym stanie przetrwać nawet 100 lat! Cecha ta była niegdyś wykorzystywana do budowy młynów, stępli pod mostami oraz innych konstrukcji wodnych. Wiele budynków w Amsterdamie i Wenecji stoi na palach wykonanych właśnie z drewna olszy czarnej. Obecnie drewno to znajduje zastosowanie głównie w budownictwie wodnym, snycerstwie, do wyrobu sklejek, oklein i opakowań, jako opał (w tym do wyrobu węgla drzewnego) a także do wędzenia mięsa i ryb. Czasami też wytwarza się z niego części łodzi i jachtów.

   
 OSIKA

To średniej wielkości (rzadziej duże) i całkiem przeciętnej postury drzewo liściaste stanowi swojego rodzaju wyjątek wśród bardzo okazałych na ogół i potężnie zbudowanych topól. Najłatwiej je rozpoznać - zwłaszcza zimą - po gładkiej, charakterystycznie oliwkowozielonej korze. Pewniejszą cechę identyfiklacyjną stanowią jednak liście osiki. Są one znane z tego, że umieszczone na długich i spłaszczonych z boku ogonkach, efektownie drążą przy najmniejszym nawet podmuchu wiatru. Stąd zresztą wzięła się potoczna nazwa osiki - "topola drżąca". Liście te mają dosyć nietypowy kształt - są okrągławe, a ich brzeg jest łagodnie, falisto karbowany (mowa o przeważających ilościowo liściach krótkopędowych).

Osika jest pospolitym drzewem. Ze względu na bardzo małe wymagania (roślina idealnie pionierska!) zasiedla ona praktycznie każdy rodzaj terenu, począwszy od lasów i zadrzewień śródpolnych, poprzez nieużytki i pobocza dróg, na parkach i osiedlach kończąc. W Polsce jest rozpowszechniona na obszarze całego kraju, najbardziej ze wszystkich topól, jednak - inaczej niż one - w różnego typu lasach, a nie tylko w łęgowych. Do niedawna z powodu nadmiernego plenienia się w lasach była wraz z brzozą traktowana jako leśny chwast, ostatnio jednak coraz częściej traktuje się ją jako gatunek wartościowy. Obecność osiki cenią sobie zwłaszcze grzybiarze, współżyje z nią bowiem jeden z najbardziej znanych i lubianych grzybów - koźlarz czerwony (pod brzozami można natomiast znaleźć podobnego koźlarza pomarańczowożółtego). Słabej jakości beztwardzielowe drewno osiki poza produkcją zapałek nie przedstawia większej wartości w przemyśle, odgrywa jednak pewną rolę w... kinematografii. Pasjonaci horrorów dobrze wiedzą, że wbity w serce wampira osikowy kołek powoduje natychmiastowe i trwałe unieruchomienie delikwenta (ale uwaga, unieruchomienie nie oznacza ostatecznej likwidacji - to można zrobić jedynie odcinając głowę wampira lub wystawiając go na działanie światła dziennego!).

Drewno

Białe z żółtawym lub zielonkawym odcieniem, beztwardzielowe, posiada słabo zaznaczone słoje, jest lekkie (<0.5 kg/dm3, ale dopiero po wysuszeniu; zaraz po ścięciu jest znacznie cięższe ze względu na dużą zawartość wody), miękkie (bardziej niż u pozostałych topól) i nietrwałe (zwłaszcza składowane wilgotne w korze szybko ulega rozkłdowi przez grzyby), łatwo zapalne, pali się równo i wolno (dlatego doskonale nadaje się do wyrobu zapałek), posiada przy tym niewielką wartość opałową, wydziela gorzkawą woń garbników. Nie przedstawia zbyt wielkiej wartości w przemyśle meblowym czy budownictwie; znajduje zastosowanie głównie do produkcji zapałek i opakowań, a także w papiernictwie, modelarstwie oraz jako opał.

 

      Klon Jawor 

Jawor to nasz największy rodzimy klon i w ogóle jeden z największych przedstawicieli swojego rodzaju. Jest to wysokie i okazałe drzewo liściaste o grubym i prostym, podzielonym na konary pniu oraz szerokiej, wysoko wysklepionej koronie. Podobnie jak zdecydowana większość klonów posiada duże, dłoniasto klapowane liście, a jego owoce mają postać podwójnych skrzydlaków. Cechą wyróżniającą jawora na tle innych klonów jest jego charakterystyczna kora - tafelkowato spękana na odpadające poletka przypomina ona nieco korę platana. Znalazło to nawet odbicie w łacińskiej nazwie gatunkowej jawora - pseudoplatanus ("fałszywy platan").
Ciekawostką jest wzajemny układ nazw łacińskich klona jawora i platana klonolistnego. Otóż klon jawor to, jak wyżej wspomniano, Acer pseudoplatanus czyli "fałszywy platan", z kolei platan klonolistny to Platanus x acerifolia czyli "platan o liściach klona", a więc można inaczej powiedzieć "fałszywy klon". Mamy tu zatem do czynienia z "klonem - fałszywym platanem" i "platanem - fałszywym klonem" :).

Jawor stanowi jeden z ważnych składników tworzących górskie lasy w Polsce (zwłaszcza te wilgotne i cieniste), jest też dość często sadzony z powodu cennego drewna.

Drewno

 Bardzo jasne i "czyste", żółtawobiałe do niemal białego (żółknące pod wpływem światła), atłasowo połyskujące, beztwardzielowe, o wyraźnych słojach i widocznych gołym okiem naczyniach, stare pnie mogą posiadać ciemne pręgowanie. Parametry techniczne: drewno zwarte i dość ciężkie (0.6-0.7 kg/dm3), twarde a równocześnie bardzo elastyczne, średnio trwałe (bardziej niż u klona zwyczajnego), trudno łupliwe, skłonne do paczenia i pęknięć, średnio kurczliwe, suche wrażliwe na zmiany temperatury i wilgotności ("mocno pracuje"), poza tym łatwe w obróbce, dobrze się gnie, poleruje i barwi, źle natomiast klei, jest łatwo zapalne. Drewno jawora jest cenione w meblarstwie i tokarstwie, używane m.in. do produkcji mebli, oklein, wyrobów galanteryjnych i instrumentów muzycznych.

 

      Lipa

Rodzaj wysokich i okazałych drzew liściastych, posiadających zazwyczaj gruby pień i szeroką, kopulasto wysklepioną koronę. Słynące z długowieczności lipy cieszą się szacunkiem niewiele mniejszym niż dęby. Niektóre gatunki, jak na przykład rodzime w Polsce lipy drobnolistna i szerokolistna, dożywają bez trudu ponad 500 lat i tym samym są drugimi (po dębach) najdłużej żyjącymi drzewami liściastymi w Europie. Jasne i miękkie drewno lipowe jest wprawdzie zdecydowanie mniej trwałe niż dębowe (prawdopodobnie od lipowego drewna pochodzi znane chyba każdemu negatywne określenie "lipa", oznaczające coś o mizernej jakości), jednak ze względu na swoją niezwykłą plastyczność, daje się bardzo łatwo formować i stanowi wyśmienity materiał rzeźbiarski i modelarski. Głównym znakiem rozpoznawczym lip są ich sercowate liście. W zależności od gatunku (odmiany) mogą się one różnić pewnymi detalami, jednak ich charakterystyczny, szeroko-sercowaty kształt z lekko niesymetryczną nasadą obowiązuje dla całego rodzaju. Lipy to jedne z najważniejszych drzew pszczelarskich (w Polsce - najważniejsze). Zebrane w kilkukwiatowe wierzchotki, żółtobiałe, mocno pachnące kwiaty lip należą do najbardziej miododajnych i najliczniej odwiedzanych przez pszczoły, które wytwarzają z nich słynny miód lipowy. Obok liści, także i kwiaty stanowią dobrą cechę rozpoznawczą rodzaju, ponieważ są osadzone na posiadających bardzo charakterystyczny, języczkowaty kształt, dużych, jasnozielonych podsadkach. Podsadki długo utrzymują się na drzewie, po czym opadają wraz z owocami, którymi u lip są niepozorne, kuliste orzeszki okryte zdrewniałą łupinką. Lipy to ważne drzewa leśne i polne, ale też jedne z najpopularniejszych drzew ozdobnych. Są one często sadzone w parkach i ogrodach, wzdłuż dróg, przy kościołach, na cmętarzach itp. Obsadzone kilkusetletnimi drzewami słynne aleje lipowe należą do najpiękniejszych w Europie. Przemysłowe znaczenie lip jest związane głównie z pszczelarstwem, rzeźbiarstwem, modelarstwem i ziołolecznictwem.

Od niepamiętnych czasów lipy cieszą się u ludzi szczególną sympatią i są uważane za jedne z najszlachetniejszych drzew. Potwierdzeniem tego może być chociażby ilość poświęconych im utworów w polskiej literaturze; do najbardziej znanych z nich należy niewątpliwie fraszka Jana Kochanowskiego pt. Na lipę:

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!
Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie, (...)

O lipach pisali również m.in. Juliusz Słowacki, Maria Konopnicka, Ignacy Krasicki, Konstanty Ildefons Gałczyński, a także wielu zagranicznych poetów i pisarzy.

Drewno

Jasne, białożółtawe o słabym, jedwabistym, czasem lekko różowawym połysku, posiada twardziel, która jednak optycznie nie odróżnia się od bielu, jest bardzo miękkie, mało wytrzymałe i nietrwałe, dość lekkie (~0.5 kg/dm3), łatwo schnie, nie wykazuje tendencji do paczenia się ani pękania, niewiele zmienia rozmiary wraz ze zmianą temperatury i wilgotności ("mało pracuje"), jest drobnoziarniste, łatwe w obróbce, bardzo dobrze się barwi i nasyca, jest łatwo zapalne. Z uwagi na miękkość, nietrwałość i bardzo małą wytrzymałość, drewno lipy zupełnie nie nadaje się do celów budowlanych, za to dzięki swojej niezwykłej plastyczności stanowi ono idealny surowiec w rzeźbiarstwie i modelarstwie, jest także używane do wyrobu instrumentów muzycznych, przyrządów kreślarskich, zabawek, zapałek itp. Drewno lipowe daje doskonałej jakości, jednolity i drobnoziarnisty węgiel drzewny (choć w bezpośrednim użyciu stanowi słaby materiał opałowy).


 


 
 
Copyright (c)2011 HOSTA